Diş eti kanaması: normal mi, ne zaman ciddiye alınmalı?

"Fırçalarken diş etim kanıyor" cümlesi, klinikte en sık duyduğumuz şikâyetlerden biri. Ve çoğu zaman ardından şu geliyor: "Ben de fırçalamayı azalttım."

Bu, tam olarak yapılmaması gereken şey.

Kanama neden olur?

Sağlıklı diş eti fırçalamayla kanamaz. Kanama, diş eti dokusunda iltihap olduğunun işaretidir. İltihabın nedeni ise neredeyse her zaman aynıdır: diş yüzeyinde ve diş eti kenarında biriken bakteri plağı.

Plak 24-48 saat içinde sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı fırça ile çıkmaz ve altında bakterilerin barınacağı pürüzlü bir yüzey oluşturur. Vücut bu bakterilere iltihapla yanıt verir; damarlar genişler, doku kızarır ve en küçük temasla kanar.

Fırçalamayı azaltmak neden yanlış?

Çünkü kanamanın nedeni fırça değil, plak. Fırçalamayı azaltmak plağı artırır, iltihabı derinleştirir ve kanamayı çoğaltır. Bir hafta içinde tablo daha kötü hâle gelir.

Doğru yaklaşım tersidir: yumuşak fırça ile, doğru teknikle, düzenli fırçalamaya devam etmek ve buna ara yüz temizliğini (diş ipi ya da ara yüz fırçası) eklemek. İltihap gerilerken kanama da 1-2 hafta içinde azalır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Kanama iki haftalık düzenli temizliğe rağmen sürüyorsa
• Diş etleri çekilmiş, dişler uzamış görünüyorsa
• Geçmeyen ağız kokusu varsa
• Dişlerde sallanma ya da aralanma fark ediyorsanız
• Diş eti kendiliğinden, fırçalamadan da kanıyorsa
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız (kanama farklı değerlendirilir)

Bu tablolar, iltihabın diş etinden kemiğe ilerlemiş olabileceğini (periodontitis) düşündürür. Kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez; erken tedavi bu yüzden değerlidir.

Sigara: sessiz ilerleyen tehlike

Sigara, diş etindeki damarları büzer ve kanamayı baskılar. Yani sigara içen bir kişide diş eti hastalığı ilerlerken en belirgin uyarı işareti ortadan kalkar. "Kanamıyorsa iyidir" kuralı bu grupta geçerli değildir; kontrol aralığı daha kısa tutulur.

Diğer nedenler

Hamilelik ve ergenlik dönemindeki hormonal değişiklikler diş eti duyarlılığını artırır; plak aynı olsa bile iltihap daha şiddetli görünebilir. Bazı ilaçlar diş eti büyümesine yol açabilir. Kan hastalıkları ve C vitamini eksikliği nadir ama akılda tutulması gereken nedenlerdir.

Bu nedenle sürekli kanama, yalnızca "daha iyi fırçala" denip geçilecek bir bulgu değildir.

Günlük rutin

• Günde iki kez, ikişer dakika, yumuşak fırça
• Günde bir kez ara yüz temizliği — fırça dişin yalnızca yüzde 60'ına ulaşır
• Fırçayı üç ayda bir değiştirmek
• Yılda en az bir kez profesyonel temizlik